Terapia par metodą Gottmana

Celem Terapii Par Metodą Gottmana jest poprawa bliskości i przyjaźni, rozwinięcie wzajemnego szacunku i zrozumienia, produktywne radzenie sobie z konfliktami, usunięcie wszelkich barier, które blokują zdrową komunikację i rozwój. Terapeuta posiada całą gamę narzędzi i interwencji, które pozwolą parze nauczyć się bardziej efektywnych technik mówienia i słuchania, radzenia sobie z tzw. Jeźdźcami Apokalipsy, znajdowania kompromisów i pogłębienia więzi emocjonalnych. Interwencje terapeutyczne pomagają parze wzmocnić trzy główne obszary ich związku: przyjaźń, zarządzanie konfliktami oraz tworzenie wspólnego znaczenia.

Terapeuta przeprowadzi pełny wywiad z parą i dokładnie oceni mocne i słabe strony związku. Proces ten wymaga kilku spotkań zanim praca terapeutyczna może się tak naprawdę rozpocząć:

  1. Para zostanie zaproszona na pierwsze wspólne spotkanie, które potrwa 1,5 godziny. W trakcie tego spotkania para zostanie poproszona o spędzenie 10 minut na samodzielnej dyskusji na temat, w którym się nie zgadzają. Terapeuta nie będzie interweniował, a będzie jedynie obserwatorem. Na koniec sesji każda z osób dostanie pakiet formularzy do wypełnienia w domu.
  2. Terapeuta spotka się z każdym z partnerów na indywidulane sesje trwające po 50 minut. Terapeuta poprosi o zwrot wypełnionych formularzy.
  3. Para wróci na kolejną wspólną sesję, gdzie terapeuta podzieli się dokładną oceną związku opartą na jego obserwacji, przeprowadzonych indywidulanych rozmowach i wypełnionych kwestionariuszach. Dzięki tym informacjom będzie w stanie zaplanować, które interwencje będą najbardziej przydatne. Praca terapeutyczna może się rozpocząć – para wspólnie z terapeutą ustali frekwencję spotkań.

Czym Jest Terapia Metodą Gottmana

Terapia Par Metodą Gottmana została opracowana przez małżeństwo doktorów Johna Gottmana i Julie Schwartz Gottman. Metoda ta opiera się na dekadach badań i pracy z ponad 3000 par – już w latach 70-tych dr John Gottman zaczął pierwsze obserwacje par w swoim laboratorium.

Lata pomiarów, obserwacji, analizy i współpracy ze specjalistami w dziedzinach takich jak psycho-fizjologia, doprowadziły do powstania modelu, który z dokładnością ponad 90% potrafi oszacować czy małżeństwo zakończy się rozwodem. Ponad 40 lat badań pozwoliło na głębsze zrozumienie tego co sprawia, że małżeństwa są stabilne, a co jest dla nich wręcz śmiercionośne.

Cała ta wiedza i odkrycia stały się podstawą teorii Domu Zdrowego Związku (ang. Sound Relationship House), który składa się z 9 elementów: podtrzymywany jest dwoma filarami – zaufaniem i zaangażowaniem, i posiada 7 pięter.

  • Budowanie Map Miłości

Jak dobrze znasz wewnętrzny świat psychologiczny swojego partnera, jego/jej historię, zmartwienia, stresy, radości i nadzieje?

  • Dzielenie Zamiłowania i Podziwu

To piętro skupia się na ilości sympatii i szacunku w związku, które są antidotum na Pogardę – jednego z Jeźdźców Apokalipsy opisanych poniżej.

  • Zwracanie Się Ku Sobie

Zauważanie tych małych codziennych momentów, gdy partner szuka z nami kontaktu i odpowiadanie na nie – zwracanie się ku partnerowi, a nie oddalanie się od niej/niego lub ignorowanie ich prób nawiązania kontaktu i bliskości.

  • Pozytywna Perspektywa

Obecne jest pozytywne nastawienie do partnera i do rozwiązywania problemów w związku. To, czy perspektywa jest pozytywna czy negatywna, będzie wynikało z pierwszych trzech poziomów struktury zdrowej relacji.

  • Zarządzanie Konfliktem

Słowo ‘zarządzanie’ jest tu istotne, ponieważ nie każdy konflikt można ‘rozwiązać’. Według badań Johna Gottmana aż 69% konfliktów w związkach to konflikty bezustanne – czyli takie, których nie da się rozwiązać, ponieważ wynikają one z różnic charakteru, innych poglądów, różnic w wychowaniu i doświadczeniu życiowym.

  • Spełnianie Życiowych Marzeń

Stworzenie atmosfery, w której każda z osób może szczerze i otwarcie wyrazić swoje nadzieje, wartości, przekonania i aspiracje.

  • Tworzenie Wspólnego Znaczenia

Związek widziany jest jako nowa jednostka kulturowa, a tworzenie wspólnego znaczenia opiera się na zrozumieniu własnych wartości i przesłań życiowych, posiadanie jako para własnych rytuałów, ról, celów i symboli.

Czterej Jeźdźcy Apokalipsy

Metaforyczne nawiązanie do Jeźdźców Apokalipsy jest tu dość istotne – tak jak Zaraza, Wojna, Głód i Śmierć zwiastują nadchodzący koniec Czasów, tak ci Czterej Jeźdźcy – Krytyka, Defensywność, Pogarda i Obojętność zwiastują koniec związku.

Krytyka

Krytyka polega na poruszeniu problemu w sposób, który koncentruje się na wadach charakteru lub osobowości partnera, a nie na tym, co chcielibyśmy, aby robili inaczej. Krytyka sugeruje, że coś jest nie tak z twoim partnerem, że jest on wadliwy. Może to obejmować obwinianie, wyzywanie i ogólne oczernianie. Istotną sprawą jest tu zdolność odróżnienia krytykowania od wyrażania skargi, na przykład:

Skarga: ‘Zaczęłam się martwić, gdy zrobiło się późno, a ciebie nadal nie było w domu i nie zadzwoniłeś. Myślałam, że uzgodniliśmy, że będziemy sobie dawać znać, gdy wiemy, że będziemy spóźnieni.’

Krytyka: ‘Nigdy nie myślisz o tym, jak twoje zachowanie wpływa na innych. Nie wierzę, że jesteś taki zapominalski; jesteś po prostu samolubny. Nigdy nie myślisz o nikim poza sobą! Nigdy o mnie nie myślisz!’

 Krytyka sama w sobie nie oznacza, że związek jest już skazany na porażkę. Jednak, jeśli krytyka jest wszechobecna, to jest zachętą dla innego, dużo groźniejszego Jeźdźca Apokalipsy – Pogardy.

Pogarda

Bycie pogardliwym oznacza poniżanie partnera lub zwracanie się do niego z lekceważeniem. Dzieje się tak, gdy czujesz się i postępujesz, jakbyś był od niego lepszy. Pogarda wynika z negatywnego nawyku umysłu, w którym skanujesz otoczenie w poszukiwaniu błędów partnera, a nie tego, co możesz docenić. Sarkazm i cynizm to rodzaj pogardy, podobnie jak wyzywanie, przewracanie oczami, szyderstwo, kpina i wrogie poczucie humoru.

„Ty jesteś zmęczony?! Żebyś się czasem nie popłakał. Wysiedziałam w domu z dzieciakami cały dzień; latałam w kółko jak szalona, żeby jakoś ten dom utrzymać w porządku, a ty wracasz z pracy i padasz na kanapę i grasz w tą głupią grę jak jakiś gnojek. Nie mam czasu się użalać nad kolejnym dzieckiem. Czy mógłbyś być bardziej żałosny?”

Pogarda jest największym elementem przewidującym rozwód i musi zostać wyeliminowana. Co więcej, pary pogardliwe względem siebie są bardziej narażone na choroby zakaźne (przeziębienia, grypę itp.) z powodu osłabionego układu odpornościowego!

Defensywność

Defensywność jest zwykle odpowiedzią na atak. Gdy czujemy się niesprawiedliwe atakowani, mamy tendencję wyszukiwania wymówek, kontrataku albo przyjmowania pozycji niewinnej ofiary. Strategia ta niestety rzadko poprawia napiętą już sytuację; wręcz przeciwnie – taka postawa może być odebrana przez partnera jako znak, że nie bierzemy ich zmartwień poważnie i nie chcemy wziąć odpowiedzialności za nasze błędy.

Pytanie: „Zadzwoniłeś do moich rodziców, żeby im powiedzieć, że jednak dziś do nich nie przyjdziemy? Obiecałeś rano, że to zrobisz.”

Defensywna odpowiedź: „Byłem dzisiaj cholernie zalatany. Przecież wiedziałaś, ile miałem dzisiaj do załatwienia, więc czemu sama do nich nie zadzwoniłaś?”

Defensywność jest tak naprawdę sposobem na obwinianie partnera i jest blokadą do zdrowego zarządzania konfliktami w związku.

Lepsza odpowiedź: „Ups, zapomniałem. Powinienem był cię rano poprosić, żebyś ty do nich zadzwoniła, bo wiedziałem, że będę miał za dużo na głowie. To moja wina. Zadzwonię do nich teraz.”

Obojętność

Obojętność jest zazwyczaj odpowiedzią na pogardę i polega na wycofaniu się z interakcji, zamknięciu się w sobie, gdy pozostaje się fizycznie obecnym. Może ona zostać wyrażona jako rodzaj wyłączenia się, uporczywe milczenie, brak reakcji na słowa partnera, brak kontaktu wzrokowego, skrzyżowanie rąk, udawanie, że ma się coś innego do zrobienia.

Z obojętnością wiąże się również reakcja fizjologiczna organizmu – podnosi się tętno i uwalniają hormony stresu, takie jak kortyzol i adrenalina. Kiedy tak się dzieje, słuchanie, kreatywne myślenie i konstruktywne rozwiązywanie problemu jest praktycznie niemożliwe.

Pierwszym krokiem ku poradzeniu sobie z Jeźdźcami Apokalipsy jest sztuka rozpoznawania, gdy się pojawiają na horyzoncie. Drugi krok to zatrzymanie ich odpowiednim antidotum: